Safranbolu’nun yüzeyi kadar derinine inildiğinde de anlatacakları vardır. Bu şehir, altıncı bir cephesiyle karşımıza çıkar: yeraltı tünelleri. Doğudan batıya, kuzeyden güneye uzanan yüzey manzaralarının ötesinde, yerin altında saklanan bir geçmiş var. Bu geçmiş, dört asır öncesine uzanıp günümüze ulaşan tünellerle adeta canlı tutuluyor.
Kentteki 1640’lı yıllara dayanan kesme taş kemerleriyle örülmüş altyapı, sadece yol yapmış değil, kent dokusunun altını da inşa etmiş. Cinci Hanı ve Cinci Hamamı’nın bulunduğu bölgeye değin ilerledikçe, kanyonun üstünü kapatan kemerlerin bir araya getirdiği mimari ağ dikkat çekiyor. Şehrin su sistemi ise yalnızca su taşıyan bir hat değil; üç adet algumun üst üste dizildiği, atık suyun nasıl temiz ve ayrıştırılarak iletildiğini gösteren bir mühendislik harikası olarak öne çıkıyor.
Günümüze uzanan bu tüneller, sadece geçmişi hatırlatmakla kalmıyor; bugün hâlâ işlevselliğini koruyan bir altyapı mirası olarak da önem kazanıyor. Safranbolu’nun mimari zenginliği, yalnızca dış görünüşüne bakılarak değerlendirilecek bir mücevher değildir. Şehrin derinliklerinde saklı olanlar, bize geçmişin günlük yaşamını ve teknik birikimini anlatıyor.
İsterseniz bu tünellerin kapılarından içeri adım atıp, taşların arasında gezinen su seslerini dinleyebilir, köprülü Mehmed Paşa Camii’nin altındaki uçurumu ve Cinci Hanı’nın ayakta duran kemerlerini kendi gözlerinizle deneyimleyebilirsiniz. Alt yapının, yüzeyde görünen mimariden daha eski ve daha karmaşık olduğuna dair inancınızı güçlendirecek pek çok detayla karşılaşacaksınız.
Görüpte kalbine işler ya da yalnızca merakını cezbetmiş biri olarak kalabilirsin. Ancak Safranbolu’nun bu yönünü görmek, şehrin sadece taş ve camdan ibaret olmadığını hatırlatır. Yazıyı aldığımız adresleri ziyaret ederek bu derinlikleri deneyimlemek, tarihle doğa arasındaki o ince çizgiyi yakalamak mümkün. Fotoğraflar: Cemil Belder ve ekip.
